HOA
KỲ MI LÀ AI ? BẠN
HAY THÙ ?
Bầu
cử tổng thống vừa chấm dứt. Tổng
thống W.G . Bush của Đảng Cộng ḥa vừa
mới tái đắc cử. Đây cũng là một
dịp để chúng ta có một cái nh́n sơ
lược về đất nước và dân tộc
Hoa Kỳ, họ là ai, bạn hay thù, đâu là
chính sách đối ngoại của chính quyền
Bush.
Với một dân số là 287 triệu dân, sống
trên một dải đất rộng 9 363 520
km2, gồm 80% dân tin đạo, trong đó có 56% Tin
lành, 28% Thiên Chúa giáo, và phần c̣n lại là những
đạo khác hay vô thần, phần lớn dân sống
ở thành thị ( 77,4% ), tuổi thọ trung b́nh của
phụ nữ là 80, đàn ông là 74; tổng sản
lượng quốc gia là 10 383 100 triệu $
( hơn 10 000 tỷ), chiếm 32,13% so với tổng
sản lượng thế giới, lợi tức tính
theo đầu người hàng năm là 36 128$.
Mỗi năm Hoa Kỳ xuất cảng gần 700 tỷ
và nhập cảng 1200 tỷ$.
Hoa
kỳ đứng đầu thế giới về
ngân sách quốc pḥng với 382 tỷ (382 600 triệu),
trong khi đó ngân sách quốc pḥng của Nhật,
cựng quốc kinh tế thứ nh́ trên thế giới,
là 41 tỷ; Đức, cường quốc kinh tế
thứ 3, là 25 tỷ, Anh là 41 tỷ, Pháp là 35 tỷ,
Trung cộng là 22,5 tỷ, Nga là 10,5 tỷ. Nếu
chúng ta cộng ngân sách quốc pḥng của 16 nước
lớn nhất sau Hoa Kỳ th́ tổng số cũng
không bằng Hoa Kỳ
Với gần 1,5 triệu quân ( 1 427 000),
trong đó có 500 ngàn lục quân (485 000), với
7 600 chiến xa; không quân là 367 000 người
với 3 000 máy bay; hải quân với 575 000
người với 27 tiềm thủy đĩnh và
11 hàng không mẫu hạm; trong khi đó Anh có 3
hàng không mẫu hạm, Pháp 1, Nga 1; Trung Cộng 0.
Với sức mạnh kinh tế, quân sự và ngay
cả phim ảnh, nghệ thuật đứng đầu
thế giới, tất nhiên Hoa Kỳ gây ra sự
ghen tỵ của nhiều ngườI cũng
như nhiều quốc gia, ngay cả những quốc
gia mà Hoa kỳ đă là ân nhân như một số
quốc gia Âu Châu, đặc biệt là Pháp, v́ Hoa
Kỳ đă cứu Pháp 2 lần qua 2 trận thế
chiến.
Đó là ư kiến của một số người,
một số quốc gia ghen tỵ, thù ghét Hoa Kỳ;
nhưng vẫn có nhiều người và nhiều
quốc gia là bạn của Hoa Kỳ. Người
ta có thể nói trong lịch sử nhân loại từ
cổ chí kim, chưa có một quốc gia nào có một
sức mạnh cùng ảnh hưởng to lớn
như Hoa Kỳ, một thí dụ đơn giản
cũng cho ta thấy ngay dù ở những nơi hẻo
lánh nhất, ngay ở cả những quốc gia
thù ghét Hoa Kỳ, người ta cũng thấy có
bong dáng Coca Cola, quần jean; và cũng chưa có một
cường quốc nào với một sức mạnh
và ảnh hưởng như vậy mà lại dùng
sức mạnh cùng ảnh hưởng của ḿnh
một cách từ tốn như thế. Một giả
dụ: nếu những quốc gia như Trung Cộng,
Nga sô, Pháp, Đức, Nhật nếu họ có một
sức mạnh như Hoa Kỳ, th́ họ sẽ
đưa thế giới đi về đâu, họ
không ngần ngại đè bẹp tất cả mọi
ai, mọi quốc gia nào đi trái lại ư muốn
của ḿnh. Cũng trong lịch sử nhân loại,
từ cổ chí kim, chưa có trường hợp
một quốc gia nào thắng trận lại quay lại
giúp đỡ kẻ bại trận trở thành cường
quốc kinh tế thứ nh́ và thứ ba như Nhật
và Đức.
Trở về hiện tại với chính sách ngoại
giao của Hoa Kỳ sau khi ông Bush thắng cử.
Ngày thứ năm 4/11/04, trong một cuộc họp
báo ở Hoa Thịnh Đốn, ông Bush cho biết một
vài đường nét của chính sách đối
nội và đối ngoại của Hoa Kỳ. Tất
nhiên ông vẫn giữ những đường nét
chính của chương tŕnh trong nhiệm kỳ
đầu. Đó là tiếp tục giữ nguyên sự
cắt giảm thuế, nhưng đồng thời
phải nghĩ đến việc thâm thủng ngân
sách quốc gia càng ngày càng cao, nhưng cũng phải
lo đến vấn đề thất nghiệp và
an sinh xă hội. Về đối ngoại, đó
là tiếp tục công cuộc tiêu diệt khủng
bố, đó là mục tiêu ngắn hạn; và mục
tiêu dài hạn là làm thế nào để mô h́nh tổ
chức nhân xă tự do, dân chủ và kinh tế thị
trường toàn thắng ở mọi nơi trên
thế giới, v́ những chế độ độc
đoán, độc tài không những làm bất
ổn ḥa b́nh thế giới, mà c̣n là ổ nuôi dưỡng
khủng bố. Trong cuộc họp báo trên, ông Bush
có tuyên bố : “ Có vài ư kiến cho là một
công việc mất th́ giờ, khi chúng ta t́m kiếm
khuếch trương, truyền bá mô h́nh tổ chức
nhân xă dân chủ, tự do, trên một vài nơi
trên thế giới. Tôi nghe ư kiến này và tôi
không cho nó là đúng. Xin hăy nhớ lại, tôi
đă từng đi Luân Đôn để tŕnh bày
chính sách của chúng tôi là tạo một Trung
Đông dân chủ, và tôi có thể làm khó chịu một
vài người.”
Nhưng nói về chíng sách ngoại giao của Hoa Kỳ,
chúng ta không thể quên nói đến tài liệu của
Hội Đồng An Ninh Quốc gia công bố ngày
17/09/2002. Đây là một tập tài liệu dài 33
trang, viết bằng tiếng Anh, là một công
tŕnh nghiên cứu từ lâu, từ xa đến gần
của một số chính khách và trí thức. Nếu
chúng ta đọc kỹ th́ chúng ta thấy nguyên
nhân xâu xa đưa đến tập tài liệu
này là tư tưởng của những nhà trí thức
nổi tiếng của Hoa Kỳ như Paul Kennedy
trong quyển sách Sự Hưng Vong của những
Cường quốc ( The Rise and Fall of the great Powers),
như Huntington trong quyển Sự Tranh Chấp của
những nền Văn Minh ( The Clash of the Civilizations);
và của Fukuyama trong quyển Sự Kết Thúc Lịch
Sử và Con Người Cuối Cùng ( The End of the
History and the last Man). Đó là ảnh hưởng xâu
xa. Nhưng ảnh hưởng gần trên tập
tài liệu chiến lược này là cá nhân Tổng
thống Bush, Phó Tổng thống D. Cheney, ngoại
trưởng C. Powells, Bộ trưởng quốc pḥng
D. Rumfelt và Thứ Trưởng Quốc Pḥng P.
Wolfowitz, nhất là tài liệu Hướng Dẫn Kế
Hoạnh Quốc Pḥng ( The Defense Planning Guidance) mà
ông này viết vào năm 1992.
Nguyên nhân xâu xa của Chiến Lược An ninh
Hoa Kỳ đó là những trường phái chính
trị, ngoại giao và những nhà tư tưởng
vừa kể trên, đặc biệt là
Fukuyama
. Trong quyển Sự Kết thúc Lich sử và Con người
cuối cùng, ông đă viết : Thế kỷ
20 vừa qua không phải chỉ có những biến
cố lịch sử bi quan như hai trận thế
chiến, như việc con người dùng khoa học
vào việc giết người, cùng sự xuất
hiện 2 ư thức hệ độc tài cộng sản
và phát xít. Nhưng cũng có những biến cố
lạc quan. Đó là những năm cuối của kỷ
nguyên cho chúng ta thấy rơ yếu kém của những
chế độ độc tài và sự vững mạnh
cùng chiến thắng của tư tưởng dân
chủ, tự do. Dưới những chế độ
độc tài, người dân bị kiểm soát,
thông tin và sự thật bị bóp méo; tuy nhiên người
dân sống dưới những chế độ này
vẫn thầm kín kiếm sự thật và những
nguồn tin tức từ bên ngoài; niềm ước
vọng của họ vẫn là làm thế nào để
có thể sống dưới một chế độ
tự do, dân chủ. Dân chủ, tự do, theo tư
tưởng của
Fukuyama
, đă trở thành một sợi dây vô h́nh nối
liền những con người, những dân tộc,
những nền văn hóa, văn minh trên thế giới.
Tư tưởng kinh tế tự do và thị trường
đă lan tràn khắp thế giới và đă thành
công trong việc mang lại phồn thịnh cho nhân
loại. Sự phồn thịnh này không những
có lợi cho những quốc gia kỹ nghệ phát
triển, mà c̣n giúp cho những quốc gia chậm
tiến đi vào con đường phát triển, nếu
họ chấp nhận mô h́nh tổ chức nhân xă
dân chủ tự do và kinh tế thị trường.
Mô h́nh này đă chiến thắng mô h́nh tổ chức
nhân xă phong kiến và đang trên đà chiến thắng
mô h́nh cộng sản, chúng ta nên lưu ư là quyên
sách Sự Kết thúc lịch sử xuất bản
vào những năm cuối thập niên 80, đầu
90.
Fukuyama
coi mô h́nh tổ chức nhân xă là mô h́nh cuối
cùng trong tiến tŕnh các mô h́nh của nhân loại
và con người sống trong mô h́nh này cũng là
con người cuối cùng.. V́ thế nên có tên
quyển sách như vậy.
Nguyên nhân gần của tập tài liệu Chiến
lược An ninh Quốc gia Hoa kỳ là Dự Án Hướng
Dẫn Quốc Pḥng của Paul Wolfowitz, theo đó
Hoa Kỳ cần phải từ bỏ chiến lược
giám sát và kiềm chế, v́ đó là tàn dư của
chiến tranh lạnh, mà phải bước từ
chiến lược pḥng thủ, be bờ sang chiến
lược tấn công, v́ tấn công là chiến lược
pḥng thủ hay nhất. Theo ông, nay chiến tranh lạnh
đă kết thúc, thế giới chỉ c̣n một
siêu cường duy nhất là Hoa kỳ; v́ vậy
nước này có quyền hay nói đúng hơn là
có bổn phận duy tŕ ḥa b́nh và trật tự
thế giới. Chính sách này, nhất là từ sau vụ
không tặc 11/9/2001 đă được tổng thống
Bush chấp nhận. Chính v́ vậy, ngay buổi tối
11/9/2001, ông Bush tuyên bố : “ Kể từ giờ
phút này, chính phủ Hoa Kỳ sẽ không phân biệt
quân khủng bố và những kẻ ủng hộ
khủng bố." Người ta c̣n dịch ra chiến
lược này là “ Chiến lược tiên hạ
thủ vi cường” có nghĩa là “ Hạ
địch thủ trước là mạnh, là tốt
nhất”.
Chiến
lược Tiên hạ thủ vi cường nhắm
2 mục đích: ngắn hạn và dài hạn.
Mục đích ngắn hạn: Hai ngày sau cuộc khủng
bố không tặc, ông Paul Wolfowitz tuyên bố : “
Tôi nghĩ đă đến lúc chúng ta phải thú
nhận rằng vấn đề chống khủng
bố không chỉ đơn thuần, đơn giản
trong việc bắt giữ khủng bố và xét xử
họ, mà c̣n phải tẩy chay và nhất là hóa
giải họ, kể cả việc xóa bỏ những
chế độ giúp đỡ khủng bố.”
Ngày 20/9/2001, ông G; Bush tuyên bố : “ Kể từ
nay, quốc gia nào hậu thuẫn hay cung cấp nơi
ẩn náu cho khủng bố, chúng ta sẽ coi quốc
gia đó là thù nghịch. V́ vậy, bất cứ
quốc gia nào và ở bất cứ nơi nào trên
thế giới, hăy tự quyết định cho ḿnh:
Là đồng minh của Hoa Kỳ hay là đồng
minh của khủng bố!"
Mục đích dài hạn: Như trên chúng ta đă
nói mục đích dài hạn của Chiến lược
An ninh quốc gia Hoa Kỳ và cũng là chính sách ngoại
giao dài hạn của nhiệm kỳ 2 của Bush,
theo tôi nghĩ, là thực hiện dân chủ, tự
do ở mọi nơi trên thế giới; mặc dầu
có thể uyển chuyển hơn kỳ đầu,
có thể chú trọng hơn tới một vài b́nh
luận của các quốc gia khác, và Liên Hiệp
Quốc có thể đóng vai tṛ mạnh hơn;
nhưng nội dung chính vẫn không thay đổi.
Thật vậy, cũng trong bài diễn văn
20/9/2001, ông Bush tuyên bố : “ Chiến tranh mang
đến sự sợ hăi; nhưng đồng thời
chiến tranh cũng mang tới dân chủ tự do.
Sự tiến bộ của dân chủ tự do cho
nhân loại, thành quả vĩ đại trong lịch
sử của chúng ta, và cũng là ước vọng
cao cả nhất của mọi thời đại,
hiện đang tùy thuộc vào chính chúng ta. Đất
nước chúng ta, thế hệ của những người
Mỹ hôm nay có bổn phận phải xua tan, khỏi
nhân loại, khỏi thế giới, bóng đêm
thù nghịch của khủng bố và của độc
đóan, độc tài. Chúng ta sẽ lănh đạo
thế giới theo đuổi lư tưởng cao cả
của tự do, dân chủ, bằng nỗ lực của
chính chúng ta, bằng dũng cảm của nước
Mỹ. Chúng ta sẽ theo đuổi mục đích
cao cả của dân chủ, tự do một cách cương
quyết, không mệt mỏi, cho tới khi nào dân
chủ, tự do toàn thắng trên toàn thế giới.”
Và ngay sau khi thắng cử vừa qua,ông nói: “ Có
một vài ư kiến cho rằng chỉ là mất
th́ giờ t́m kiếm, khuếch trương dân chủ
ở một vài nơi trên thế giới. Tôi nghe
ư kiến này; nhưng tôi không cho nó là đúng.”
Thật vậy,
chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ hiện nay
là đi đúng với chiều hướng văn
minh của nhân loại. Nhân loại đi từ
văn minh trẩy hái qua văn minh du mục, rồi
văn minh định cư, nông nghiệp, tới văn
minh thương mại và ngày hôm nay đang ở
văn minh tri thức, điện toán. Trong 4 văn
minh đầu, yếu tố quan trọng trong sản
xuất kinh tế là sức mạnh chân tay, bắp
thịt. Ngày hôm nay, trong văn minh tri thức,
điện toán, yếu tố quan trong trong sản
xuất kinh tế là đầu óc con người với
những phát minh sáng kiến. Con người chỉ
có thể phát minh sáng kiến khi sống dưới
chế độ tự do, dân chủ. Tôi cũng
đồng ư với Fukuyama là mô h́nh tổ chức
nhân xă dân chủ tự do và kinh tế thị trường
là mô h́nh cuối cùng của con người. V́ vậy
chiến lược ngoại giao của Hoa Kỳ
tranh đấu để thực hiện mô h́nh
này ở mọi nơi trên thế giới là đi
đúng với chiều hướng văn minh nhân
loại. Đây là một khuyến khích cho những
ai, những dân tộc nào đấu tranh cho tự
do, dân chủ; và cũng là một lời cảnh
cáo cho những ai, cho những chế độ nào
c̣n độc đoán, độc tài.
Paris ngày 7/11/2004
Trực Ngôn Chu chi Nam
Lưu
ư: Những con số trong bài này được lấy
ra từ quyển sách L’Année stratégique 2005 –
Stratéco: analyse des enjeux internationaux – sous la direction de
Pascal Boniface – nhà xuất bản Armand Colin – Paris.
Có một vài con số tôi làm tṛn để dễ
nhớ.