NUỚC
MỸ VÀ VIỆT NAM 4 NĂM TRUỚC MẮT
Bầu
Cử Mỹ : Bài Học Cho Mọi Người Việt
Hoa
Thịnh Đốn.- Nước Mỹ sẽ tiếp
tục dưới sự lănh đạo của Tổng
thống George W. Bush thêm 4 năm nữa (20-1-2005
ố 20-1-2009). Cuộc tranh tụng dự trù đă
không xẩy ra sau khi ông Kerry biết chắc 20 phiếu
cử tri đoàn ở Ohio đă thuộc về
ông Bush, đưa tổng số phiếu lên 274, nhiều
hơn 4 phiếu cần thiết.
Thượng nghị sỹ John Kerry của đảng
Dân Chủ đă nh́n nhận thất bại và gọi
điện thoại chúc mừng đối thủ
của ông vào sáng ngày 3-11-2004. Sau đó Tổng thống
Bush đă ca ngợi ḷng cao thượng và tinh thần
tranh cử thẳng thắn của ông Kerry và kêu gọi
những cử tri đă bỏ phiếu cho ông Kerry,
trên 55 triệu người (48%), hợp tác với
ông để phục vụ nước Mỹ. Tổng
thống Bush nhận được trên 59 triệu
phiếu (51%) của đại chúng (Popular vote).
Đây là số phiếu cao nhất trong lịch sử
bầu cử Tổng thống tại Mỹ mà một
ứng cử viên đắc cử đă đạt
được.
Ông Bush coi thắng lợi này là sự tín nhiệm
tuyệt đối cho chính sách của ông trong 4 năm
tới để thi hành các kế hoạch cải
thiện kinh tế, tạo công ăn việc làm cho
người dân và tiếp tục chính sách quốc
pḥng mạnh để chống khủng bố và bảo
vệ an ninh.
Nhưng liệu sự tái đắc cử của
ông Bush có mở ra một kỷ nguyên mới cho
hoà b́nh thế giới và sự thịnh vượng
chung của nhân loại hay chính sách của ông Bush
sẽ gây thêm nhiều khó khăn cho quân Mỹ tại
chiến trường Iraq và tạo thêm lư do chống
Mỹ cho các nhóm khủng bố, đặc biệt
là tổ chức al-Qaida của Osama bin-Laden và phong
trào kháng chiến Ả rập Hamas ( Islamic Resistance
Movement,Harakat al-Muqawamah al-Islamiyya) chống Do Thái và Mỹ
ở Trung Đông.
Trước 4 ngày bầu cử Tổng thống Mỹ
một cuộn băng của bin-Laden đă
được đài truyền h́nh độc lập
al-Jazeera ở Qatar truyền đi, trong đó
bin-Laden nh́n nhận đă thực hiện cuộc tấn
công vào Nữu Ước và Bộ Quốc pḥng Mỹ
ngày 11-9-2001 và đe dọa sẽ tiếp tục những
hành động chống Mỹ, chừng nào Hoa thịnh
Đốn chưa thay đổi chính sách được
gọi là “chống Ả Rập” ở Trung
Đông.
Thế giới cũng muốn biết trong 4 năm
tới, Tổng thống Bush có sáng kiến ǵ mới
hơn hay sẽ tiếp tục chính sách “cầm
chừng” trong cuộc xung đột kéo dài giữa
Palestine, đồng minh của các nước Ả
Rập và Do Thái, đồng minh của Mỹ.
Nhưng ai cũng lo ngại nếu lănh tụ Jasser
Arafat, 75 tuổi của Palestine chết bất ngờ
th́ Hoa Kỳ sẽ không có ai để đối
thoại v́ những người cấp dưới
Arafat, ôn hoà và thân Mỹ hơn, không được
dân Palestine tín nhiệm và không được nhóm
Hamas ủng hộ.
Tổng thống Bush đă cắt đứt mọi
liên lạc trực tiếp với Arafat từ hơn
3 năm qua v́ cho rằng Arafat không có thiện chí
hoà b́nh và không kiểm soát được các nhóm
khủng bố chống Do Thái. Ông Arafat hiện
đang nằm điều trị tại một bệnh
viện quân sự của Pháp bên ngoài thủ đô
Paris.
Về
t́nh h́nh nội bộ nước Mỹ th́ ai cũng
thấy nước Mỹ đă quay sang phía “bảo
thủ” của đảng Cộng hoà sau cuộc
bầu cử ngày 2-11 (04). Sự chia rẽ chính trị
và những bất đồng ư kiến về các
vấn đề kinh tế, xă hội, giáo dục,
xă hội đă phân cách hai phía Dân chủ và Cộng
hoà từ lâu sẽ khơi sâu hơn. V́ vậy mà
cả ông Bush lẫn Nghị sỹ Kerry đều
kêu gọi những người ủng hộ ḿnh
hăy bỏ qua những bất đồng trong cuộc
bầu cử để hàn gắn những “vết
thương” và hướng tới tương lai
v́ mọi người đều là công dân của
một nước.
Sự lo ngại tổn thương phân hóa kéo dài
của người dân Mỹ có những lư do để
họ đề pḥng v́ cả guồng máy Chính quyền
Mỹ giờ đây đă do Đảng Cộng hoà
kiểm soát từ Toà Bạch ốc (Hành pháp)
đến Quốc hội (Lập pháp) và rất
có thể sẽ lan sang Tối cao Pháp viện (Tư
pháp) , cơ quan Luật pháp tối cao của Hiệp
chủng quốc.
Sau cuộc bầu cử ngày 2-11-04, phe Cộng hoà
chiếm thêm 4 ghế Nghị sỹ đưa tổng
số từ 51 lên 55 trong khi đảng Dân chủ
chỉ có 44 ghế và 1 ghế Độc lập. Đảng
Cộng hoà cũng chiếm thêm 4 ghế Hạ nghị
sỹ đưa tổng số lên 233. Đảng Dân
chủ chỉ có 201 ghế tại diễn đàn
này. Các chức vụ Thống đốc Tiểu
bang cũng do Cộng hoà chiếm đa số với
29 ghế, chống lại 21 ghế của đảng
Dân chủ.
Sự mất mát lớn lao nhất tại Thượng
viện của đảng Dân chủ là sự thất
cử sát nút của lănh tụ Thiểu số Tom
Daschle, tiểu bang South Dakota. Ứng cử viên Cộng
ḥa John Thune, cựu nhân viên Toà Bạch ốc,
đă thắng với khoảng 7.000 phiếu hơn
ông Daschle.
Đây là lần đầu tiên từ năm 1952, một
lănh tụ của một đảng ở Thượng
viện đă thất cử trước một
đối phương.
Trong 4 năm qua, các nhà Lập pháp đảng Dân
chủ đă cáo buộc phe đa số Cộng hoà
ở Hạ viện “không tôn trọng ư kiến của
phe đối lập” và đă sử dụng các
mánh lới đa số để dẹp đi những
đề nghị tu chính khi soạn thảo và
thông qua nhiều đạo luật.
Sự lo ngại Quốc hội Mỹ sẽ chỉ
c̣n là tiếng nói của một phía đa số
khó ḷng mà xẩy ra, nhưng quyền chấm dứt
các cuộc thảo luận kéo dài để biểu
quyết vẫn thuộc về các lănh tụ của
phe đa số tại Quốc hội.
Một trong những việc làm có thể sẽ
gây ra băo tố chính trị cho Tổng thống Bush
là trong 4 năm tới, ông có thể sẽ phải
bổ nhiệm một số vị Thẩm phán vào
Tối cao Pháp viện Liên bang để thay thế
cho các vị sẽ từ chức về hưu v́
tuổi cao hay v́ lư do sức khỏe.
Trong số 9 vị Thẩm phán Tối cao Pháp viện
hiện nay, có đến 5 vị ủng hộ hay
nghiêng theo phía lập trường “bảo thủ”
của đảng Cộng ḥa và có đa số vị
trên 70 tuổi.
Các chuyên gia Luật pháp và Toà án Mỹ e ngại
trong ṿng 4 năm của nhiệm kỳ II Tổng thống
Bush , Tối cao Pháp viện có thể sẽ bị
kiểm soát bởi đa số các Thẩm phán “bảo
thủ” ủng hộ những quan điểm luật
pháp cực đoan của đảng Cộng ḥa. Sự
lo ngại của phe Dân chủ, những người
Độc lập ôn ḥa và giới Phụ nữ sẽ
tập trung vào Phán quyết năm 1973 của Tối
cao Pháp viện, gọi quen thuộc là vụ án Roe
vs (chống) Does, công nhận quyền phá thai của
phụ nữ.
Những người “bảo thủ” của
đảng Cộng hoà và theo Thiên Chúa giáo
(Christian) , nhất là những người theo đạo
Công giáo ở Mỹ tiếp tục chống phán
quyết 1973 và mong sao Tối cao Pháp viện tương
lai sẽ hủy bỏ vụ án Roe vs Does để
bảo vệ những hài nhi vô tội. Họ lên
án hành động phá thai là “sát nhân”.
Lập trường của Tổng thống Bush là
chống phá thai và chống lại việc sử dụng
tiền đóng thuế của người dân
để trang trải phí tổn cho các chương
tŕnh xă hội trợ giúp phụ nữ nghèo khi phải
phá thai.
Những người Mỹ ôn hoà cũng không muốn
thấy Tối cao Pháp viện can thiệp vào quyền
tin tưởng hay không đối với đấng
Thượng đế, như một số người
của đảng Cộng hoà muốn việc “tuyên
xưng Thượng đế” là việc làm phải
có trong các sinh hoạt công cộng, nhất là trong
Nhà trường đối học sinh nên cầu
nguyện trước khi bắt đầu lớp học.
Phe người Mỹ chống việc này th́ khuyến
cáo chính trị và tôn giáo không thể trộn lẫn
với nhau và họ đ̣i “chính trị phải
để ở ngoài Nhà thờ.”
Về phương diện kinh tế, Tổng thống
Bush phải đối phó với sự tiếp tục
để ngân sách quốc gia bị thâm thủng
v́ những chi tiêu lớn lao cho hai chiến trường
Iraq và Afghanistan. Cho đến cuối năm 2004, tổng
số chi cho chiến tranh đă lên đến trên
250 tỷ mỹ kim và ông Bush dự trù sẽ yêu cầu
Quốc hội chuẩn chi thêm 70 tỷ cho năm
2005.
Dự trù mức thâm thủng ngân sách của Mỹ
sẽ lên trên 450 tỷ Mỹ kim trong năm 2005.
TỪ IRAQ ĐẾN VIỆT NAM
Trong khi ấy th́ chưa có dấu hiệu ǵ là
quân đội Hoa Kỳ có thể chấm dứt
nhiệm vụ tại Iraq trong một tương
lai gần v́ t́nh h́nh an ninh tiếp tục mất
ổn định trong khi quân đội Iraq, do Hoa Kỳ
huấn luyện và trang bị lại không đủ
khả năng tự bảo vệ đất nước
họ.
Các nhà lập pháp đảng Cộng ḥa nh́n nhận
t́nh h́nh Iraq rối bời và họ đồng ư
là chính phủ Bush phải t́m cách giải quyết
trong nhiệm kỳ II để giảm thiểu những
tổn thất nhân mạng và bảo vệ thế
mạnh của đảng Cộng hoà.
Về đối ngoại, ông Bush sẽ tiếp tục
phải đối phó với sự lạnh nhạt
hợp tác trong vấn đề Iraq của Đức,
Pháp và Nga. Các nhà Lănh đạo Âu Châu đ̣i ông
Bush phải thay đổi đường lối,
trả quyền kiểm soát Iraq cho Liên Hiệp Quốc
và phải từ bỏ đường lối
độc quyền tại Iraq.
Các nước trong khối Ả Rập cũng không
mấy hứng thú thấy ông Bush tái đắc cử,
nhưng sẽ tiếp tục duy tŕ những mối
giao hảo b́nh thường để tránh gây ra
thêm những khó khăn chung cho cả hai bên. Các nước
này cũng muốn Hoa Kỳ phải mau chóng giải
quyết vấn đề Iraq và tích cực hơn
trong việc giải quyết xung đột giữa
Do Thái và Palestine.
Tại
Á Châu, hai cường quốc Nhật Bản và
Trung Hoa tin là trong nhiệm kỳ II của ông Bush,
quan hệ ngoại giao giữa hai bên vẫn như
cũ nhưng họ lo ngại, nếu ông Bush tiếp
tục từ chối nói chuyện thẳng với
Bắc Hàn như ông đang làm th́ cuộc khủng
hoảng nguyên tử mà Bắc Hàn đe dọa sẽ
chế tạo vũ khí rất có thể xẩy ra.
Riêng với Việt Nam th́ chính quyền Hà Nội
không có phản ứng tích cực về việc
ông Bush thắng cử. Trong thâm tâm các lănh tụ Cộng
sản Việt Nam th́ họ muốn Nghị sỹ
John Kerry thắng cử v́ họ coi ông Kerry là “bạn
của Việt Nam” và hiểu Việt Nam hơn
ông Bush.
Đảng CSVN lo ngại ông Bush sẽ áp dụng biện
pháp mạnh chống Việt Nam để bảo vệ
quyền lợi của Hoa Kỳ, điển h́nh như
các vụ kiện tôm và cá ba-sa (cá nheo) th́ bộ
Thương mại Mỹ đă đứng về
phía các chủ chăn nuôi miền Nam (Hoa Kỳ) chống
lại việc Việt Nam bán phá gía.
Việt Nam cũng sợ ông Bush sẽ lấy lư do
Việt Nam vi phạm nhân quyền và tự do tôn
giáo để chống Việt Nam xin gia nhập Tổ
chức Thương mại Thế giới (World
Trade Organization, WTO), dự trù vào năm 2005. Và Hà Nội
cũng e ngại phe đa số Cộng hoà ở Quốc
hội Mỹ sẽ thông qua Dự luật Nhân quyền
cho Việt Nam.
Dự luật H.R. 1587 nhằm “Cổ vơ Tự do
và Dân chủ tại Việt Nam” đă được
Hạ viện Mỹ do Cộng hoà kiểm soát bỏ
phiếu đồng ư hôm 19-7-2004 và hiện nay
đang chờ đưa ra thảo luận tại
Thượng viện.
Tuy nhiên không ai nghĩ là trong nhiệm kỳ 4 năm
tới, ông Bush sẽ thay đổi chính sách ngọai
giao với Việt Nam v́ ngoại trừ trường
hợp Bắc Hàn, nước Mỹ không có lư do
để chống Việt Nam khi Hà Nội chưa
đe dọa trực tiếp đến quyền lợi
của nước Mỹ ở Á Châu.
Đối với những cử tri Mỹ gốc Việt
bỏ phiếu cho ông Bush th́ họ cũng nên hiểu
là nước Mỹ là của chung mọi công dân.
Họ không nên tự tin rằng khi “phe ta” thắng
th́ “chúng ta” được nhờ và phải “khai
thác” thắng lợi để dành phần hơn
về cho ḿnh.
Nước Mỹ và người Mỹ không giải
quyết vấn đề như thế, bởi v́
nước Mỹ chỉ có một bản Hiến
pháp và một vị Tổng thống. Quyền lợi
của nước Mỹ không bao giờ bị coi
nhỏ hơn quyền lợi của một Đảng
hay của một cá nhân.
Ngược
lại th́ đảng Cộng sản Việt Nam và
một số người Việt tị nạn
ở nước ngoài lại lẫn lộn giữa
quyền lợi chung và quyền lợi riêng và
đôi khi lại coi quyền lợi riêng lớn hơn
cả quyền lợi của đất nước
và dân tộc.
Những lời kêu gọi đoàn kết và “hàn
gắn” sự ngăn cách giữa các cử tri Cộng
hoà và Dân chủ của Tổng thống Bush và Nghị
sỹ Kerry đă làm cho nước Mỹ và người
Mỹ lớn hơn nhiều dân tộc trên thế
giới. -/-
Phạm Trần
(11-04)
