BIỆN
HỘ MỤC SƯ NGUYỄN HỒNG QUANG
Luật
Sư Nguyễn Hữu Thống
Pháp Lệnh Tôn Giáo 2004 có hiệu lực thi
hành ngày 15-11-2004, dự liệu 2 tội h́nh sự
để đàn áp tôn giáo: tội lợi dụng
quyền tự do tôn giáo vàợ tội phá hoại
chính sách đoàn kết tôn giáo với h́nh phạt
từ 5 năm đến 15 năm tù. Năm 1995 Ḥa
Thượng Thích Quảng Độ bị kết án
5 năm tù chỉ v́ Ngài đă tổ chức cứu
trợ các nạn nhân lũ lụt tại đồng
bằng sông Cửu Long mà không có giấy phép của
nhà cầm quyền. Một tháng sau vụ Đại
Khủng Bố 11-9-2001, Linh Mục Nguyễn Văn Lư
bị tuyên phạt 15 năm tù chỉ v́ Ngài đă
tố cáo nhà cầm quyền Hà Nội vi phạm tự
do tôn giáo.
Pháp Lệnh Tôn Giáo được ban hành nói
là để thực thi tự do tôn giáo. Do đó
để tránh tiếng đàn áp tôn giáo, nhà cầm
quyền Hà Nội sẽ viện dẫn các tội
h́nh sự thường phạm như tội “chống
người thi hành công vụ” để bắt
giam độc đoán các nhà lănh đạo tôn
giáo. Vụ án Nguyễn Hồng Quang là một khởi
sự.
Trong
phiên xử ngày 12-11-2004, Ṭa Án Nhân Dân Thành Phố
Hồ Chí Minh đă viện dẫn Điều 257 H́nh
Luật để kết án Mục Sư Nguyễn
Hồng Quang 3 năm tù về tội “dùng vơ lực
cản trở người thi hành công vụ, với
trường hợp gia trọng là xúi dục, kích
động, lôi kéo người khác phạm tội”.
5 đồng sự là
các Truyền Đạo Phạm Ngọc Thạch bị
phạt 2 năm tù, Lê Thị Hồng Liên, và Nguyễn
Văn Phương mỗời người 1 năm
tù, và 2 anh em Nguyễn Hiếu Nghĩa và Nguyễn
Thành Nhân, mỗi người 9 tháng tù. Nội vụ
được xử kín và mỗi bị can chỉ
được phép có một thân nhân tham dự
phiên ṭa. 2 nhân chứng do các bị can xuất
tŕnh là các Mục Sư Bùi Thanh Sê và Phan Đ́nh Nhẫn
không được ṭa cho phép cung khai.
Ngày
10-03-2004 Công Tố Viện quyết định truy
tố 4 bị can Phạm Ngọc Thạch, Nguyễn
Văn Phương, Nguyễn Hiếu Nghĩa và Nguyễn
Thành Nhân.
3
tháng sau, ngày 8-6-2004 Công Tố Viện truy tố
thêm Mục Sư Nguyễn Hồng Quang và Truyền
Đạo Lê Thị Hồng Liên.
Hiện
trường tọa lạc tại Phường B́nh
Khánh, Quận 2 Saigon là nơi Mục Sư Nguyễn
Hồng Quang cùng gia đ́nh cư ngụ, và cũng
là Trụ Sở Tổng Giáo Hạt Việt Nam,
Giáo Hội Tin Lành Mennonite.
Năm
1999 một khu vực thuộc Quận B́nh Thạnh
được lệnh giải tỏa nhưng không
có biện pháp tái định cư hay bồi
thường thiệt hại cho các nạn nhân trái
với Điều 23 Hiến Pháp. Do đó đa số
dân chúng không chịu dời đi và đă trở
thành những người cư trú bất hợp
pháp, hộ khẩu bị cắt, trẻ em không có
khai sanh và không được đi học. Để
xoa dịu vết thương xă hội, Mục Sư
Quang tổ chức “những lớp học t́nh thương”
để dạy các trẻ em nghèo. Hồi tháng
8/2001, công an Phường 26 Quận B́nh Thạnh
đến giải tán các lớp học và đả
thương các giáo viên, trong số này có cô Lê Thi
Hồng Liên (nay là bị can) bị đánh trọng
thương, công an phải dùng xe cấp cứu chở
đi bệnh viện. Mục Sư Quang đă đến
can thiệp và yêu cầu trả tự do cho các
giáo viên.
Trong
biên bản làm việc ngày 10-12-2003 giữa các Mục
Sư Nguyễn Hồng Quang, Bùi Thanh Sê và ông Nguyễn
Minh Hùng, đại diện công an Thành Phố Hồ
Chí Minh về vụ công an ch́m bắt bớ đánh
đập các mục sư và truyền đạo
vào dịp SEA Games tại Phường Nguyễn Thái
B́nh, Quận 1, chính ông Nguyễn Minh Hùng đă cam
kết với Mục Sư Quang rằng “nếu phát
hiện những cá nhân (công an ch́m) theo dơi, bắt
bớ hay hành hung các vị mục sư hay truyền
đạo, th́ cứ báo cho công an thành phố biết
để có biện pháp trừng trị”.
Ngày
02-03-2004, Mục Sư Nguyễn Công Chính, Giáo Hạt
Trưởng Tin Lành Mennonite Tây Nguyên cùng 3 nhân sự
sắc tộc bị mất nhà đất có mặt
tại trụ sở Hội Thánh tại Quận 2.
Khoảng
10 giờ nguồn tin từ Kontum cho biết công an
địa phương đang lập kế diệt
Mục Sư Quang và Mục Sư Chính. Mục Sư
Chính và 3 giáo dân sắc tộc phải lập tức
trở về Kontum. Vừa ra khỏi trụ sở
Hội Thánh họ bị công an ch́m đeo bám. Truyền
Đạo Phạm Ngọc Thạch phát hiện 2 công
an ch́m đi xe Honda Dream chính là 2 người từng
đeo bám Mục Sư Chính từ bến xe Miền
Đông đến B́nh Phước. Tại đoạn
đường vắng gần Buôn Mê Thuộc,
chúng lục soát hành lư của Mục Sư Chính
hô hoán Mục Sư là thành phần xấu phải
bắt mang đi. Tuy nhiên các hành khách trên xe đă
bênh vực Mục Sư Chính, và 2 công an ch́m phải
rút lui sau khi xuất tŕnh thẻ công an đặc
nhiệm Thành Phố Hồ Chí Minh.
Theo
lời căn dặn của ông Nguyễn Minh Hùng,
đại diện công an thành phố, Mục Sư
Quang ghi bảng số xe của 2 công an ch́m rồi
đến gặp Khu Phố Trưởng là ông Thọ
để tŕnh báo có vụ đe dọa tính mạng
Mục Sư Chính. Truyền Đạo Thạch chụp
h́nh xe gắn máy, 2 công an ch́m xông vào hành hung đ̣i
tịch thâu máy ảnh. Lúc này cô Lê Thị Hồng
Liên đang đi chợ thấy vậy la lên. 2
công an ch́m bỏ chạy khoảng 20 mét và tự
té ngă. Một tên ngồi dậy đánh vào ngực
cô Hồng Liên. Truyền Đạo Thạch bảo vệ
cô Liên cũng bị hành hung. Mục Sư Quang thông
báo cho công an địa phương đến chứng
kiến và mời công an thành phố đến giải
quyết. Sau đó công an Quận 2 với lực lượng
hùng hậu, cả trăm người trang bị súng,
dùi cui, c̣ng, xe đặc chủng, đă kéo đến
cho công an Phường B́nh Khánh lập biên bản,
ghi Mục Sư Quang và các Truyền Đạo là những
kẻ gây rối trật tự. Họ đ̣i bắt
tất cả đem về đồn công an (để
đánh trả thù)ợ. Lúc này Mục Sư Bùi
Thanh Sê, trong ban Điều Hành Hiệp Hội Thông
Công Tin Lành Việt Nam, đă cùng Mục Sư Quang
đứng ra dàn xếp chỉ yêu cầu người
công an đánh người phải xin lỗi để
xếp nội vụ. Nhưng rồi một số
dân xă hội đen (có vấn đề với luật
pháp do công an huy động chỉ đâu đánh
đó) cùng Trung Tá Xô xô vào đả thương
tới tấp Mục Sư Quang và các Truyền Đạo
gây chấn thương cả tháng mới bớt.
Lúc này công an ch́m lôi bẻ tay Chấp Sự Nghĩa,
ép lên xe công an chở về phường. Sau đó
mọi người giải tán, lực lượng
công an rút lui và 2 mục sư và 5 truyền đạo
cũng trở về Hội Thánh. Khoảng 5 phút
sau một tín đồ cho biết Chấp Sự
Nghĩa bị hành hung trên xe và bị công an phường
đánh dữ dội. Em ruột Chấp Sự Nghĩa
là Truyền Đạo Nhân, xót ruột nên cùng các
Truyền Đạo Thạch và Phương đến
phường can thiệp. Công an đóng cổng lại,
bắt nhốt cả ba và đánh đập họ
thẳng tayỳ. Riêng Truyền Đạo Thạch bị
khoảng 20 công an và đại bàng thay phiên nhau
đánh liên tục và tra khảo dă man đến
trọng thương. Trước kia Truyền Đạo
Thạch đă một lần bị mưu sát tại
Phan Thiết, và đă bị rượt bắt tại
Thành Phố Hồ Chí Minh khi chở phóng viên báo
Washington Time trở về. Các Truyền Đạo Phương
và Nhân cũng bị công an đánh đập gây
thương tích trầm trọng.
Trong vụ này các bị can không có một tấc
sắt trong tay nên không thể dùng vơ lực để
ngăn cản nhân viên công lực hành sự. V́
có cả trăm công an ch́m nổi, cùng với dân
quân, cảnh sát cơ động 113, đủ súng
ống, xe hơi, xe gắn máy, nên họ đă dễ
dàng mang chiếc xe Honda Dream và bắt Chấp Sự
Nghĩa về phường. Lúc này họ đă lập
xong biên bản.
Hơn nữa Mục Sư Quang cũng không có
hành vi xúi giục, lôi kéo, kích động người
khác để ngăn cản nhân viên công lực
hành sự. Ông chỉ mở điện thoại di
động để truyền âm thanh hỗn loạn
về cho các Mục Sư VEF nghe.
Đó là lời trần thuật
của Mục Sư Nguyễn Hồng Quang trong Bản
Tường Tŕnh ngày 18-5-2004 (khi ông c̣n được
tự do) gởi các Giáo Hội, Hiệp Hội, Tổng
Hội và các tổ chức Tin Lành Việt Nam và Quốc
Tế.
Sự viêc hiển nhiên như vậy mà Công Tố
Viện c̣n dựng đứng việc Mục
Sư Quang huy động và kích động các Truyền
Đạo dùng vơ lực ngăn cản nhân viên công lực
hành sự.
Hiện nay Mục Sư Nguyễn Hồng Quang
đảm nhiệm các chức vụ Phó Hội Trưởng
kiêm Tổng Thư Kư Hội Thánh Tin Lành Mennonite Việt
Nam, Châu Trưởng Châu Hướng Đạo Cơ
Đốc Việt Nam, Chủ Nhiệm Ủy Ban Pháp Luật
Hiệp Hội Thông Công Tin Lành Việt Nam. Ông có
thành tích đấu tranh đ̣i tự do tôn giáo và
công bằng xă hội.
Năm
1984, ông bị tập trung cải tạo 3 năm tại
Saigon
. Sau đó bị bắt giam 2 lần, mỗi lần
6 tháng tại Lâm Đồng trong những năm 1987 và
1990. Ông đă nhiều lần bị bắt giữ
về các tội tuyên truyền chống phá nhà nước
và truyền giáo trái phép. Năm 1999, ông chính thức
gia nhập Liên Hữu Mennonite Bắc Mỹ và giữ
chức Chủ Tịch Ban Điều Hành Hội Thánh
Mennonite Việt
Nam
.
Với tư cách luật gia và Hướng Đạo
Cơ Đốc, Mục Sư Quang đứng lên bênh
vực dân nghèo bị chính quyền giải tỏa
và trục xuất tại các trú khu lao động
mà không có chính sách tái định cư hay bồi
thường thiệt hại, trái với Điều
23 Hiến Pháp. Tại đây ông mở văn pḥng
Cố Vấn Pháp Luật cho các nạn nhân này.
Riêng tại Phường B́nh Khánh, Quận 2 nơi
tọa lạc Hội Thánh Tin Lành Mennonite mà cũng
là tư thất Mục Sư Quang, có 345 hộ dân
có lệnh trục xuất. Tuy nhiên ông đă kịp
thời can thiệp để giữ lại nhà
đất cho dân chúng.
Năm 2000 công an đến giật sập nhà
nguyện Tin Lành Quận 2. Do sự khiếu nại
của Mục Sư Quang nhà cầm quyền
Saigon
đă chấp thuận bằng văn thư cho xây
dựng lại, nhưng vẫn không cấp giấy
phép. Do đó hồi tháng 6/2003 Mục Sư
Trương Văn Ngành đă xây dựng nhà nguyện
tạm trong khi chờ giấy phép. Khi công an đ̣i
giật sập, Mục Sư Quang cùng các tín hữu
Mennonite và các hướng đạo Cơ Đốc
chít khăn tang cầu nguyện, quyết tâm bảo
vệ nhà thờ, thà chết chứ không để
nhà thờ bị giật sập lần thứ hai.
Tháng 9/2003, theo lời yêu cầu của gia
đ́nh Linh Mục Nguyễn Văn Lư, Mục Sư
Quang nhận bào chữa cho 3 người cháu của
Cha là Nguyễn Vũ Việt, Nguyễn Trực
Cường và Nguyễn Thị Hoa bị truy tố
về tội gián điệp, sau cải thành tội
lợi dụng quyền tự do dân chủ.
Cũng
trong thời gian này Mục Sư Bùi Văn Ba thuộc
Hội Thánh Tin Lành Toàn Vẹn Việt
Nam
bị truy tố về những tội giả tạo.
Cùng các mục sư trong Hiệp Hội Thông Công
Tin Lành, Mục Sư Quang lên tiếng phản đối
và bênh vực. Kết quả ṭa án phải đ́nh
nội vụ vô hạn định hồi tháng
1/2004.
Tháng
12/2003 trong kỳ SEA Games nhà cầm quyền bắt
giam 19 Mục Sư và Truyền Đạo Tin Lành. Cùng
với Truyền Đạo Thạch, Mục Sư Quang
đă bị công an ch́m hành hung. Ngày 10-12-2003, nội
vụ được giải quyết thỏa đáng
giữa các mục sư Tin Lành và ông Nguyễn Minh
Hùng, đại diện Công An Thành Phố.
Ngày
2/3/2004 trong vụ đả thương và bắt
cóc tại Phường B́nh Khánh, có 4 Truyền Đạo
Tin Lành bị bắt giữ và truy tố. 3 tháng
sau, ngày 8/6/2004, Mục Sư Quang và Cô Hồng Liên
cũng bị bắt giữ và truy tố. Nhà cầm
quyền Hà Nội coi đây là “đỉnh điểm
những hành vi phạm pháp của Nguyễn Hồng
Quang”. Ngày 8/6/2004 họ cho một nhân viên địa
chính lập kế dụ ông ra khỏi nhà nói là
để giải quyết những vụ giải tỏa
nhà đất. Rồi 30 công an kéo đến bắt
ông và tịch thâu tất cả dụng cụ, tài
liệu hồ sơ về những vụ vi phạm
tự do tôn giáo và công bằng xă hội.
Sau
đó các báo chí và đài truyền h́nh đă vu
cáo và phỉ bángỳ ông là “ mục sư dỏm,
kẻ lưu manh côn đồ chuyên nghiệp, bảo
kê công tŕnh xây dựng trái phép, tuyên truyền chống
phá nhà nước, kích động dân chúng chống
lại chính sách di dời giải tỏa của
chính quyền, điên khùng dâm loạn, hiếp dâm
trẻ vị thành niên, lợi dụng tôn giáo
để làm điều trái đạo, gây mất
an ninh trật tự công cộng”.
Trong
thời gian 3 tháng, từ tháng 3 tới tháng 6/2004,
công an đă vận dụng các nhân chứng ma, thuộc
thành phần côn đồ dàn dựng vụ Mục
Sư Quang và các đồng sự dùng bạo lực
cản trở nhân viên công lực hành sự.
QUAN
ĐIỂM PHÁP LƯ
Trước khi tŕnh bầy những quan điểm
pháp lư liên quan đến các yếu tố cấu
thành tội trạng, chúng ta phải t́m hiểu tiến
tŕnh và hệ thống điều tra sơ vấn
tại công an. Trong giai đoạn này tại Việt
Nam
ngày nay luật sư không được quyền dự
kiến.
Công
an diều tra có hai ngành:
1) Ngành công khai với các công an viên mặc sắc
phục có sự yểm trợ của một số
dân xă hội đen là những côn đồ có tiền
án hay tiền sự. Bọn này t́nh nguyện yểm
trợ công an trong vai quần chúng và nhân chứng
hiện diện tại phạm trường, để
một mặt ngụy tạo dư luận và phản
ứng của người dân địa
phương, mặt khác làm chứng gian khi công tố
viện mở cuộc điều tra. Hồ sơ
Nguyễn Hồng Quang và các đồng sự dầy
667 trang ghi chép những kết luận của công tố
viện, những lời khai của các nhân viên
công lực hành sự, đặc biệt và đa
phần là những lời khai của đám côn
đồ đóng vai “nhân chứng khách quan và vô
tư” mục kích sự biến. Lẽ tất
nhiên những lời khai này phù hợp với sự
trần thuậỳt và kết luận của bản
cáo trạng. Theo thông lệ, ṭa án nhân dân không cho
phép các nhân chứng của bị can được
cung khai trước ṭa kể cả Mục Sư Bùi
Thanh Sê là người có mặt từ đầu
đến cuối trong vụ này. Ṭa chỉ cần
căn cứ vào các bằng chứng vật chất
và những lời khai của công an, nhất là của
“các nhân chứng khách quan và vô tư” thuộc
thành phần côn đồ có mặt tại hiện
trường. Trong cuộc thẩm vấn trước
ṭa các bị can chỉ được quyền trả
lời vắn tắt (có hay không có) những câu hỏi
của chánh án. Trong hiện vụ, với 4 giờ
thẩm vấn và tranh luận trước ṭa,
(four-hour trial), 40 phút cho mỗi trường hợp,
không ai có quyền và có thời giờ trần thuật
đầu đuôi nội vụ (như theo Bản
Tường Tŕnh ngày 18-5-2004 của Mục Sư
Nguyễn Hồng Quang).
2)
Song song với
hệ thống công khai c̣n có hệ thống điều
tra ngầm
hay
bí mật, gồm có các công an ch́m (thượng cấp
của công an mặc sắc phục) với toàn quyền
hành động, toàn quyền sinh sát. Toán này dùng mọi
biện pháp bạo hành để bắt cóc hoặc
bắt giữ các đối tượng (bị can
hay nghi can) dẫn giải về phường hay quận
cho bọn côn quang (đại bàng) khai thác. Bọn
này được huấn luyện và trang bị những
dụng cụ và kỹ thuật tra tấn dă man,
gây nội thương mà không để lộ
thương tích. Đó là hệ thống hữu hiệu
nhất để buộc các bị can thay đổi
lời khai theo chiều hướng của công tố
viện.
Hệ thống điều tra song hành này, công
khai với công an và côn đồ, bí mật với
công an ch́m và côn quang, c̣n tinh vi và khoa học hơn
hệ thống khuyển ưng thời phong kiến.
Nó kế thừa tinh hoa của các hệ thống
Gestapo thời Hitler và KGB thời Stalin. Nó thỏa
măn yêu cầu về chứng cứ buộc tội.
Những màn tra tấn diễn ra trong pḥng kín. Những
vụ bạo hành xô xát tại phạm trường
được coi là phản ứng theo cảm tính
của người dân ngoài phố bất b́nh với
những phần tử gây rối làm mất trật
tự và ổn định.
Về
mặt pháp lư muốn cấu thành tội “chống
người thi hành công vụ” hay “ngăn cản
nhân viên công lực hành sự” phải hội
đủ 2 yếu tố, yếu tố tinh thần
là ư định phạm pháp và yếu tố vật
chất là việc dùng vũ lực ngăn cản
nhân viên công lực thi hành công vụ. Trong hiện
vụ hai yếu tố đó không hội đủ
nên tội trạng không cấu thành:
Đây là một tội cố ư đ̣i hỏi bị
can phải có ư định phạm pháp (intention
criminelle).
Muốn t́m hiểu
ư định của bị can phải căn cứ
vào những sự kiện biểu kiến hay phải
đặỳt ḿnh vào tâm trạng của bị
can. Trong hiện vụ Mục Sư Quang không muốn
công an phường B́nh Khánh Quận 2 điều
tra. V́ ông đă có kinh nghiệm với công an Phường
Nguyễn Thái B́nh Quận 1. Trước đó 3
tháng, trong những ngày 4,7,9 và 10-12-2003, nhân kỳ Vận
Động Hội Đông Nam Á, Hội Thánh Tin Lành phổ
biến một số truyền đơn phản kháng
những vụ vi phạm tự do tôn giáo và tước
đoạt nhà đất tại Saigon và Tây Nguyên.
Các chức sắc Tin Lành tố cáo công an Phường
Nguyễn Thái B́nh bắt giữ trái phép 19 tín hữu.
Trong vụ này công an phường đứng về
phía công an ch́m là những kẻ đă bắt cóc
và đánh đập các mục sư, truyền
đạo và tín hữu Tin Lành. V́ đây là những
vụ bắt giữ trái phép nên nhóm công an ch́m
đă tẩu thoát và 19 người đă
được phóng thích. Lo ngại dư luận
quốc tế với đông đảo các phóng
viên báo chí, truyền thanh, truyền h́nh trên thế
giới, công an thành phố đă đứng ra ḥa
giải và xin lỗi.
Sau
đó các mục sư Nguyễn Hồng Quang và Bùi
Thanh Sê đă họp với ông Nguyễn Minh Hùng,
đại diện công an Thành Phố Hồ Chí Minh
để lập biên bản làm việc ngày
10-12-2003. Trong dịp này ông Nguyễn Minh Hùng yêu cầu
Mục Sư Nguyễn Hồng Quang hăy triệu dụng
công an thành phố khi có những vụ hành hung bắt
bớ các mục sư truyền đạo Tin Lành.
Tin tưởng vào lời cam kết của người
đại diện công an thành phố, và theo tinh thần
ḥa giải của biên bản làm việc ngày
10-12-2003, mục sư Quang đă 2 lần yêu cầu
triệu dụng công an thành phố đến hiện
trường lập biên bản thay cho công an phường
B́nh Khánh. Như vậy ông không cố ư ngăn cản
nhân viên công lực hành sự như công tố viện
đă trách cứ.
Hơn nữa Mục Sư Quang không dùng và cũng
không chủ trương dùng vũ lực. Với 2
mục sư và 6 truyền đạo không một tấc
sắt trong tay, họ không thể ngăn cản
hơn 100 nhân viên công lực vơ trang thi hành công vụ.
Trên thực tế công an Phường B́nh
Khánh đă lập xong biên bản và đă mang xe
Honda Dream và bắt Chấp Sự Nghĩa về
phường. Chỉ cần có một khẩu súng
lục cũng có thể mang chiếc xe về phường.
Tại đây bọn côn quang
sẽ ra tay, và bọn côn đồ sẽ cung khai.
Sau đó công tố viện sẽ buộc tội
và ṭa án sẽ tuyên phạt, luật sư chỉ
để trang trí.
Người biện hộ viết bài này
để đánh động lương tri con
người, để ủy lạo các bị can bị
kết án oan uổng, đặc biệt để
vinh danh Mục Sư Nguyễn Hồng Quang là một
Tù Nhân Lương Tâm và một Luật Gia Nhân Quyền.
T.
M. Ủy Ban Luật Gia Bảo Vệ Dân Quyền
Luật Sư
Nguyễn Hữu Thống
(15-11-2004)
